Heeft de controle gefaald?

Ik hoorde het de nieuwslezer – als ware hij een echte onderzoeksjournalist – vragen: “heeft de controle dan gefaald?”. Zomaar een vraag. Tussendoor. Over een brand bij een chemisch bedrijf. Al weken in het nieuws. Maar deze vraag liet mij niet los.

De controle was in dit geval uitgevoerd door een overheidsinstantie. Of niet. Of niet goed. Dat weten wij als buitenstaanders natuurlijk niet. Wel weet ik als professional bij ISOLEASE een beetje hoe een inspectieregime is opgebouwd. Om kostentechnische en praktische redenen hebben we als samenleving en bedrijfsleven gekozen om uit te gaan van steekproeven. Honderd procent controles zijn nu eenmaal te duur en veroorzaken te veel overlast. Een weloverwogen keuze.

Dit geldt niet alleen voor veiligheidsinspecties. Vrijwel iedere test, controle of beoordeling is gebaseerd op een steekproef. Al dan niet statistisch onderbouwd. Met een beperkte inspanning wordt toch een compleet beeld verkregen.

Al geldt er wel één aanname. Dat iedereen zich aan de spelregels houdt. Het kleine gedeelte dat daadwerkelijk wordt gecontroleerd, moet wel representatief zijn voor het geheel. De uitkomst is dus moedwillig te manipuleren. Bijvoorbeeld door de beurse appels onderin de mand te leggen. Zodat ze uit het zicht zijn.

Alleen de vraag is, waarom zou iemand dat willen doen? In de situatie van het nieuwsbericht zijn voldoende speculaties mogelijk. Inzicht hierin ontbreekt mij. Het gaat mij om de aanname van de journalist dat de controle heeft gefaald. Met de suggestie verweven, dat de controles strenger zouden moeten. Tijdgeest? Of van alle tijden?

Ik ben er nog niet uit. Alleen vermoedens. Zonder bewijs dus. Zelf vermoed ik dat het controlestelsel niet heeft gefaald. Alle principes die gelden voor inspecties zullen door de uitvoerende instantie zijn toegepast. Ben ik van overtuigd. Alleen zou het mij niet verbazen dat de betekenis van een controle anders wordt beleefd.

Want daar zou de crux wel eens kunnen zitten. Een situatie wordt niet veilig dankzij een controle. Of zoals kwaliteitsgoeroe W. Edwards Deming het voor een ander vakgebied heeft geformuleerd: “You can not inspect quality into the product; it is already there.”

Controles zijn geen vangnet voor falende organisaties. Controles zijn bedoeld als wederzijdse bevestiging van we wat al zouden moeten weten. Namelijk dat we onze zaakjes op orde hebben. Ook zonder controles zou alles namelijk veilig moeten zijn, maar het is wel zo prettig als een externe deskundige dit kan bevestigen. Of, om nog een keer een grootheid uit de ‘kwaliteitswereld’ aan te halen: “Quality means doing it right when no one is looking.” (Henry Ford).

We hebben in ons land gelukkig een stelsel dat in vrijwel alle gevallen goed functioneert. Laten het kind niet met het badwater weggooien omdat het één (misschien wel twee) keer is misgegaan. Maar dan moeten we er wel met z’n allen op kunnen vertrouwen dat iedereen – zonder dat er iemand mee kijkt – zich aan de spelregels houdt. Vertrouwen, dus. Want het alternatief, ik wil er niet aan denken.

Zo, ik ben er uit.


2 thoughts on “Heeft de controle gefaald?

  1. Overheidcontroles vinden wij een achterhaald systeem. Het laten certificeren van de voorschriften vinden wij beter. Deze kun je uit laten voeren door onafhankelijke deskundigen. Een ander voordeel is dat op deze wijze de kosten niet door de belastingbetaler moeten worden opgebracht. De frequentie van certificeren kun je koppelen aan het risico.

  2. Beste Bhv-Specialist.nl,
    Mijn punt is niet of de overheid wel of niet moet zorgdragen voor de controles. Of anders gesteld, wie de controles zou moeten betalen. En overheidsfunctionarissen lijken mij ook onafhankelijk. Misschien juist wel meer dan private instellingen.

    Mij gaat het om de het misverstand dat controles er voor zouden kunnen zorgen dat zich nooit meer een ongeluk voor doet. Dat is niet realistisch, omdat een dergelijk controle-regime onbetaalbaar zal zijn. Steekproefgrootte en -frequentie zullen daarom inderdaad altijd moeten worden gerelateerd aan het risico.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.